▶︎ Warm water ▶︎ Mogelijkheden warm tapwater verduurzamen bij zorglocaties

Mogelijkheden warm tapwater verduurzamen bij zorglocaties

Bij de warm tapwater-voorzieningen in je zorggebouwen gaat vaak nog veel energie verloren. Er zijn meerdere oplossingen die afhankelijk van de specifieke locatie en mogelijkheden kunnen worden ingezet. Dit zijn de belangrijkste mogelijkheden om het energieverbruik van warm tapwater te beperken. Met links naar uitgebreide toelichting in de Stimular maatregelen en naar voorbeelden van zorgorganisaties die het in de praktijk hebben toegepast.

Webinar Wegwijs in duurzame warm tapwater oplossingen

Bekijk de webinar over de mogelijkheden om warm tapwater te verduurzamen aan de hand van praktijkvoorbeelden, door Willemien Troelstra (Stichting Stimular).

1. Loskoppelen van gasgestookte cv-ketel

Een grote gasgestookte cv-ketel die ook warm tapwater verzorgt is inefficiënt. Zo ook een verwarmingsketel die buiten het stookseizoen alleen voor de productie van warm tapwater in bedrijf is. Koppel de verwarming van warm tapwater los van ruimteverwarming. Wek het warm tapwater op met een aparte ketel of warmtepomp.

Lees de Stimular-Maatregel: Koppel verwarming warm tapwater los van ruimteverwarming.
Lees het praktijkvoorbeeld: Pantein ontkoppelt ruimte- en tapwaterverwarming en installeert warmtepomp voor warm tapwater.

2. Warm tapwaterverbruik beperken

Bespaar op warm tapwater met minder warmwaterkranen, korte leidingen en waterbesparende apparatuur.

Beperk het aantal tappunten (voor warm water)

Vaak zijn er meer warmwaterkranen dan nodig. Minder warmwaterkranen vermindert kosten voor aanleg (alleen bij nieuwbouw), energie en legionellabeheer.

Lees het praktijkvoorbeeld van Libra Revalidatie. Daar werden 40 warm tapwaterpunten weggehaald.

Zorg voor korte en dunne leidingen

Dit is met name belangrijk voor warmwaterkranen in de keuken omdat deze vaak voor korte tijd worden gebruikt. Overweeg bij lange leidingen om het water te verwarmen direct bij het tappunt.

Lees de Stimular-Maatregel: Productie warm tapwater op afnamepunt (liever geen ringleiding en lange uittapleidingen).

Plaats waterbesparende douchekop en een thermostaatkraan

Deze combinatie levert een comfortabele en goedkope douchebeurt op. Toepasbaar bij een warmwatersysteem met een lage tapdrempel zoals een ringleiding of doorstromer. Vooral rendabel als douches regelmatig gebruikt worden.

Bekijk Milieuthermometer Zorg eis 3.1 Laag debiet douches
Lees de Stimular-Maatregel: Waterbesparende douchekop of doorstroombegrenzer

Beperk de hoeveelheid water uit de kraan

Zorg voor (warm en koud water) kranen voor handen wassen dat de waterstroom uit de kraan afgestemd is op het gebruik. Bijvoorbeeld door een begrenzer in de leiding of in de kraan, een schuimstraalmondstuk klasse A of Z en/of een mengkraan die het waterverbruik reduceert. Elektronische kranen en zelfsluitende kranen zorgen dat het water niet onnodig loopt.

Lees de Stimular-Maatregel: Waterbesparende kranen

3. Warmteverlies beperken

Bespaar op leiding- en stilstandverliezen. Soms werken ‘warmteverlies beperken’ en ‘energiezuinig warm tapwater maken’ elkaar tegen, bijvoorbeeld als je een centrale (energiezuinige) warmtepomp kiest en daarvoor een ringleiding (met bijbehorend warmteverlies) nodig hebt.

Kies een warmwatervoorziening met weinig leiding- of stilstandverliezen

Voordat warm tapwater uit de kraan stroomt gaat er vaak al veel warmte verloren. Via (ring)leidingen en door stilstandsverlies in boilers. Een circulatieleiding geeft veel energieverlies (tot zo’n 95%) en zomers levert dat een extra koel-last.

Lees het TNO-onderzoek: Twee casestudies: slechte energetische efficiëntie warmtapwater via ringleidingen

Onderzoek daarom een oplossing zonder of met een korte circulatieleiding. Zo kun je deze warmteverliezen beperken:

Lees de Stimular-Maatregel: Productie warm tapwater op afnamepunt (liever geen ringleiding en lange uittapleidingen) (geen leidingverlies)
Lees de Stimular-Maatregel: Productie warm tapwater afstemmen op behoefte (geen te grote boiler, minder stilstandverlies)
Lees het praktijkvoorbeeld: Inkorten ringleiding met 80% levert Libra grote energiebesparing
Lees praktijkvoorbeeld: Pantein ontkoppelt ruimte- en tapwaterverwarming en installeert warmtepomp voor warm tapwater. Pantein verminderde ook de lengte van de ringleidingen!
Lees het praktijkvoorbeeld: Elektrische geisers voor douches goedkoopste optie voor Bestenwaerd van Curamare [volgt binnenkort]
Bekijk dit praktijkvoorbeeld: Close-in boilers in keuken bij ASVZ

Isoleer warmwaterleidingen en boiler

Isoleer een circulatieleiding volledig. Andere warmwaterleidingen en de aftakkingen, waarin het water niet circuleert, mogen niet geïsoleerd worden, omdat dat een verhoogd legionellarisico oplevert. Vergeet de appendages (kranen en afsluiters) niet. Zo ook de boiler; nieuwe boilers zijn veel beter geïsoleerd.

Lees de Stimular-Maatregel: Isoleer leidingen
Lees de Stimular-Maatregel: Isoleer appendages

Installeer douche WTW’s

In douches die meerdere malen per dag gebruikt worden is een douche WTW een zinvolle toevoeging. Zo ook in gebouwen met doorstromers om het piekverbruik te verminderen.

Lees het TNO-onderzoek: Twee casestudies: slechte energetische efficiëntie warmtapwater via ringleidingen. In de nieuwe situaties wordt ook het effect van een douche WTW getest.
Lees de Stimular-Maatregel: Douche WTW

Installeer een tijdschakelaar op elektrische boilers

Boilers verbruiken continu energie om de voorraad water warm te houden. Boilers waaruit ’s nachts geen water getapt wordt, kunnen uit. Een tijdschakelaar verdient zich binnen twee jaar terug.

Lees de Stimular-Maatregel: Tijdschakelaar voor boiler voor warm tapwater

4. Centraal decentraal, bufferen pieken

Bij het kiezen van de oplossing maak je de afweging centraal (met ringleiding) versus decentraal (individueel). Centraal is altijd in combinatie met een boiler. Decentraal kan je vervolgens kiezen tussen bufferen met boiler of pieken met een doorstromer.

In die fase moet je ook keuzes maken in gelijktijdigheid en benodigd vermogen, en kies je ook de energiebronnen/technieken. De keuzes beïnvloeden elkaar.

5. Energiebronnen / technieken

Over het algemeen zal je willen overstappen op een gasloze oplossing (hoge temperatuur warmtepomp, elektrisch doorstroomapparaat, warmtenet of elektrische boiler). Ga na welke van deze oplossingen bij jouw situatie past, dit is sterk afhankelijk van de warm-tapwatervraag, aanwezige warmtebronnen en leidinglengtes. Als je douches hebt die dagelijks gebruikt worden of als je voor andere activiteiten meer dan 100 m3 warm water per jaar gebruikt, is bijvoorbeeld een zonnecollector met boiler interessant.

Meer over de technieken: