SEIN verving bij hun kliniek Zwolle de cv-ketels voor warmtepompen en liep daarbij tegen de limieten van de elektriciteitsaansluiting aan. Door transportschaarste konden ze geen grotere afname- en transportovereenkomst (ATO) krijgen. Peakshaving, specifiek het slimmer aansturen van de klimaatinstallaties, zorgt ervoor dat ze nu binnen de grenzen van de ATO blijven.
Kliniek Zwolle van SEIN
SEIN is een expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde. De kliniek in Zwolle is één van de drie hoofdlocaties. In deze kliniek richt men zich op klinische zorg, poliklinische zorg, slaaponderzoek en observatie. De duur van de onderzoeken verschilt van een uur tot een week.
De drie gebouwen van de kliniek maken gebruik van één elektriciteitsaansluiting in een transformatorhuis. Elk gebouw heeft zijn eigen verdeelkast.
| Organisatie | SEIN |
| Omvang | De vier bouwdelen zijn samen 5.450 m2 BVO. 45 cliëntplaatsen (bedden), meerdere spreek- en behandelkamers. |
| Type gebouw(en) | Klinische zorg, poliklinische zorg, slaaponderzoek en observatie |
| Type ingreep | Verduurzamen verwarmingsinstallatie |
| Bouwjaar | 1999 |
| Jaar van uitvoering | 2023-2025 |
Gasvraag verminderen met warmtepompen
In maart 2023 werden de cv-ketels vervangen door vijf warmtepompen van ieder 33,7 kW elektrisch vermogen, samen 168,5 kW dus. De kliniek wordt vanaf dat moment volledig elektrisch verwarmd met lage temperatuur convectoren met geforceerde ventilatie. Daarnaast zijn er twee luchtbehandelingskasten (LBK’s) met een warmtewiel. De LBK’s kunnen ook koelen. De warmtepompen hebben een regelbereik tussen de 20% en 100%. Er wordt enkel nog gas verbruikt voor warm tapwater, ongeveer 9.000 m3 gas per jaar.
Onvoldoende elektrisch vermogen winter
In de winterperiode wordt duidelijk dat het benodigde vermogen voor de warmtepompen niet altijd geleverd kan worden binnen het bestaande contract. Het gecontracteerde transportvermogen – het vermogen wat je mag afnemen volgens het contract met de netbeheerder – van 158 kW werd per jaar 69 uren overschreden. De hoogste overschrijding was in december 2023, toen werd 202 kW afgenomen.
Aanschrijvingen van de netbeheerder
Overschrijdingen van het gecontracteerde transportvermogen kunnen schade aanbrengen aan het elektriciteitsnet. Het kan daarom ook resulteren in een boete van de netbeheerder. SEIN ontving meerdere aanschrijvingen van de netbeheerder. Door transportschaarste kan de locatie geen groter vermogen afnemen. Bij de keuze van de warmtepompen is, achteraf bezien, onvoldoende rekening gehouden met netcongestie.
SEIN ging in gesprek met de netbeheerder. Er volgden constructieve gesprekken waarin een plan van aanpak ontstond waar beide partijen zich in konden vinden. Een onderdeel daarvan was een onderzoek door energieadviesbureau Vanbeek.
Oplossingsrichtingen onderzoeken
SEIN maakte al gebruik van het energiemonitoringplatform ErbisOne bij adviesbureau Vanbeek. In ErbisOne was te zien dat er een sterke relatie was tussen de buitentemperatuur en het elektriciteitsverbruik. SEIN dacht aan een accu om de pieken op te vangen. Vanbeek zag echter mogelijkheden om de klimaatinstallaties beter in te regelen en zo de pieken flink te verlagen (= peakshaving). Ledverlichting ter vervanging van de conventionele verlichting maakte ook deel uit van het plan. SEIN is hier versneld mee aan de slag gegaan, gezien de impact ervan op de daling van het basisverbruik.
Grafiek energieverbuik vóór peakshaving
Afbeelding uit ErbisOne van de 3e week van 2024 (bron SEIN/Vanbeek)
De rode lijn is de buitentemperatuur. Het was meerdere dagen tussen 0 ˚C en min 5 ˚C. De groene staven zijn het verbruik per uur. De basislast is rond 100 kW, de pieklast tot 175 kW. Het verbruik was gemiddeld 3.200 kWh per dag.
Peakshaving door beter inregelen van de klimaatinstallaties
De volgende aanpassingen werden gedaan:
- De weersafhankelijke regeling werd beter ingesteld, zodat er efficiënter verwarmd wordt.
- Op meerdere plekken in het gebouw werden temperatuursensoren opgehangen. Hierdoor kon de stooklijn beter bepaald worden en de verschillende zones beter ingeregeld. Wanneer de zon schijnt, wordt het pand deels natuurlijk verwarmd en doen de installaties nu minder.
- De kloktijden en temperaturen van de verwarming (via radiatoren en LBK) zijn geoptimaliseerd op basis van de menselijke ervaring van warmte. Zo hoeft een pand voor kantoormedewerkers niet ’s ochtends vroeg al volledig opgewarmd te zijn, terwijl ze het nog wel als comfortabel ervaren.
- Uit de energiemonitoring bleek dat er vaak kort achter elkaar werd verwarmd en gekoeld. Dit pendelen wordt nu voorkomen door een vertraging.
- De dry-coolers zijn begrensd op 40% van het vermogen.
Binnen de grenzen van de ATO
De aanpassingen zorgen voor een vlakker en meer constant verbruik. Vóór de aanpassingen was er bij een buitentemperatuur van onder 0 graden een vermogen nodig van bijna 200 kW. Na de aanpassingen is dit afgenomen tot maximaal 150 kW. Hiermee blijft SEIN binnen het vermogen in hun afname- en transportovereenkomst (ATO).
Grafiek energieverbruik ná peakshaving
Afbeelding uit ErbisOne van de 1e week van 2026 (bron: SEIN/Vanbeek)
De rode lijn is de buitentemperatuur. Het was meerdere dagen tussen 0 ˚C en min 5 ˚C. De groene staven zijn het verbruik per uur. De basislast is rond 75 kW, de pieklast maximaal 150 kW. Het verbruik was gemiddeld 2.600 kWh per dag.
De locatie blijft nu overwegend binnen de grenzen van de ATO. Incidenteel niet, bijvoorbeeld na een storing. SEIN werkt nog steeds aan het verbeteren van de aansturing van de verwarming. Zo is het verouderde gebouwbeheersysteem (GBS) onlangs vervangen. Het nieuwe GBS is slimmer. Verder wordt onderzocht of AI ingezet kan worden om de warmtevraag nog beter te voorspellen op basis van weersverwachtingen en aanwezigheid.
Contact met netbeheerder
SEIN heeft adequaat geregeerd op de aanschrijvingen van de netbeheerder. SEIN heeft de opstelling van de netbeheerder vervolgens als constructief ervaren. Volgens Frederik Winterwerp, vastgoed- en installatiebeheerder van SEIN, kwam dit doordat SEIN zich aantoonbaar inspande, onderzoek deed en verbeterplannen maakte en uitvoerde. Zo heeft SEIN ook maatregelen genomen om de overschrijding van de teruglevering aan het net te voorkomen.
“Benader transportschaarste op een positieve manier. Er is een gemeenschappelijk doel en dat is dat niemand zonder stroom komt te zitten.” is dan ook het advies van Frederik. SEIN heeft nog steeds tweemaal per jaar overleg met de netbeheerder om samen te kijken naar de voortgang en oplossingen.
Overschrijding op teruglevering
De locatie had niet alleen overschrijding van de ATO op levering maar ook op teruglevering, tot een factor vijf zelfs. Met de ‘SMA Datamanager M’ wordt nu de opbrengst van de PV-installatie (sinds 2018 aanwezig) afgeschaald om binnen de contractwaarde te blijven.
Afbeelding uit ErbisOne van september 2025 (bron: SEIN/Vanbeek)
Samenwerking met adviseur
Adviseur Vanbeek heeft SEIN geholpen om grip te krijgen op het elektriciteitsverbruik. Anderzijds had SEIN voldoende kennis van de installaties om Vanbeek van de juiste informatie te voorzien en vervolgens het plan van Vanbeek te vertalen naar het gebouwbeheersysteem van deze locatie.
Advies: aan de slag met energiemanagement in plaats van batterij
Pieter Metz van Vanbeek: “Wij zien dat bij netcongestieproblemen er al snel aan een batterij wordt gedacht. Afgelopen jaar benaderden vijf organisaties ons omdat ze een batterij wilden. Bij vier bleek de batterij niet nodig. Zij konden met peakshaving binnen de grenzen van de ATO blijven. Ons advies is dan ook: ga aan de slag met energiemanagement!”
Bron afbeelding bovenaan: SEIN/Vanbeek
