Zorgorganisatie Noorderbreedte kon eind 2023 toch een nieuwbouw zorglocatie met 92 woonunits in gebruik nemen, ondanks het niet verkrijgen van de benodigde elektriciteitsaansluiting. Een batterij bracht de oplossing. Energiemanager Richard Hettema staat op meerdere locaties voor de uitdaging van netcongestie met gebouwen die verduurzaamd worden, terwijl die zich bevinden in gebieden waar de situatie op het net knellend is.
| Organisatie | Zorgorganisatie Noorderbreedte |
|---|---|
| Locatie | Jabikshof, Goutum |
| Functie | Woonzorgcentrum ouderenzorg |
| Omvang | 92 units, 3 bouwlagen |
| Type ingreep | Nieuwbouw |
| Bouwjaar | 2022-2023 |
Eerste pand zonder gasaansluiting
Noorderbreedte liet in 2022 in Goutum, nabij Leeuwarden, op een lege kavel een nieuw woonzorgcentrum bouwen: Jabikshof. De 92 woningen zijn verdeeld over 3 bouwlagen. Noorderbreedte streefde naar een toekomstbestendig en duurzaam pand zonder gasaansluiting, de eerste voor Noorderbreedte. Voor de bouw werd gebruik gemaakt van een bouwaansluiting van 100 kW. Pas tijdens de bouw werd, zoals dat in die tijd gebruikelijk was, een aanvraag voor de gewenste aansluiting gedaan: 850 kW / 1.000 kVA.
Verwarming met warmtenet en warmtepompen
Een aansluiting op het warmtenet was voorwaarde bij de koop van de kavel. Er werd in het ontwerp gekozen om dit te combineren met warmtepompen. De redenen hiervoor waren zowel financieel als om vrijheid te behouden in keuzes over installateurs. De begane grond en het warmtapwater worden verwarmd vanuit het warmtenet. Het warmtapwater wordt verspreid via een ringleidingsysteem. Het overgrote deel van de locatie, de bovenste verdiepingen, worden verwarmd door de warmtepompen in combinatie met vloerverwarming. Per appartement is er aanvullend een ventilatiesysteem dat kan verwarmen en koelen.
Geen grotere elektriciteitsaansluiting, wat nu?
De aanvraag voor een aansluiting van 850 kW werd niet toegekend. De regionale netbeheerder Liander gaf de locatie een plaats op de wachtlijst voor meer vermogen en alleen de bouwaansluiting van slechts 100 kW mochten ze behouden. Gezien het de eerste locatie van Noorderbreedte was die volledig gasloos zou gaan opereren, was het voor Noorderbreedte lastig om een nauwkeurige inschatting te maken van het benodigde elektraverbruik. Vooral omdat het een mix betrof van energie uit het warmtenet en elektra voor verwarming.
Inschatting verbruik
Om een inschatting te maken van het verbruik van het nieuwbouwpand werden adviseurs in de arm genomen. Uit de berekening volgde dat er een batterij bijgeplaatst moest worden om de pieken in het verbruik op te vangen voor de periode tussen oplevering en definitieve zwaardere netaansluiting.
Batterijselectie en -specificaties
Nadat de adviseurs tot de conclusie waren gekomen dat de 100 kW-aansluiting niet toereikend zou zijn om de winter door te komen, werd er een grote 6-voetscontainer met batterij geplaatst tussen de netaansluiting en de meterkast in. De batterij kon 420 kWh energie opslaan en 300 kW leveren. Deze batterij werd gevuld vanuit de bouwaansluiting, zodat de batterij standaard stand-by was om bij te springen wanneer er voor het stroomverbruik een hoger vermogen nodig was. De andere optie, om de batterij op te laden vanuit de 160 zonnepanelen op het pand, zou niet werken omdat nagenoeg alle zonnestroom door de zorgorganisatie zelf direct wordt gebruikt.
De batterij werd gehuurd bij Voet Verhuur, voor circa € 3.500 per maand. Prijzig was het dus wel, vooral omdat er voor deze locatie geen businesscase aan vastzat en de batterij uit pure noodzaak bijgeplaatst was. De batterij zou worden ingezet voor eigen verbruik en verder niet voor handel in stroom of voor het opslaan van een overschot aan zelfopgewekte energie. Over het functioneren van de batterij was Richard zeer tevreden: “De batterij heeft probleemloos gefunctioneerd.”
Daadwerkelijk energieverbruik Jabikshof
Het (bruto) elektriciteitsinkoop van de locatie was in 2024 circa 348.000 kWh. Dit is 3.800 kWh per bewoner. Daarnaast was het warmteverbruik 787 GJ, ofwel 8,6 GJ ofwel 2.400 kWh per bewoner per jaar. Dit vormt een totaal van 6.200 kWh per bewoner per jaar.
Verbruikprofiel
In de afbeelding wordt het gemiddelde verbruik per dag van de locatie weergegeven over 12 maanden. Op de horizontale as staat het verloop van de dag in uren van 0 tot 24 uur. Op de verticale as staat de elektriciteitsinkoop in kWh. Dit varieert tussen de 30 en 60 kWh per uur, met het piekmoment rond 16:00 ’s middags. Dit piekmoment wordt veroorzaakt door het bereiden van warm eten voor de bewoners. Op geen enkel moment van het jaar is de piek hoger geweest dan 100 kWh per uur wat de elektrische aansluiting kon leveren. Het benodigde vermogen was dus veel lager dan ingeschat.
Lager verbruik dan verwacht – verschillende oorzaken
Dankzij goede energiemonitoring bleek dat ze de batterij niet nodig hebben gehad. Dit betrof echter maar één winter welke zeer mild was. Dat het elektriciteitsverbruik zoveel lager was dan berekend, had verschillende redenen. Allereerst is de locatie een nieuw en duurzaam pand in vergelijking met de andere panden van Noorderbreedte die als maatstaf waren gebruikt. Daarnaast rekenen adviseurs doorgaans met een worst-case scenario en nemen liever het zekere voor het onzekere, met een ruime marge. Verder had Noorderbreedte nog geen ervaring met volledig gasloze locaties, dus zij waren zelf ook voorzichtig. De 100 kW aansluiting was in dit geval toch voldoende geweest.
Na negen maanden toch een grootverbruikaansluiting
Noorderbreedte is constant in contact gebleven met Liander. Hierdoor kon Jabikshof na negen maanden alsnog de aansluiting van 850 kW krijgen waar ze in eerste instantie om hadden gevraagd. Met de bouwplannen om uit te breiden in 2025 zal de 100 kW aansluiting niet meer voldoende zijn. Noorderbreedte is daarom blij met de gekozen tussenoplossing en het alsnog verkrijgen van de aansluiting.
Andere locatie – andere tijdelijke oplossing
Ook op andere bouwlocaties loopt Noorderbreedte tegen netcongestie aan. Zo is er bij de nieuwbouw van het revalidatiecentrum gelegen naast het Frisius MC in Leeuwarden ook geen mogelijkheid om op korte termijn de gewenste aansluiting te krijgen. Naast plaatsing op de wachtlijst van Liander wordt hier tevens gekeken naar een aansluiting op het net van het Frisius MC. Dit was eerder de situatie voordat de locatie werd gesloten. Het is nog onzeker of deze oplossingsrichting mogelijk is. Maar in dat geval heeft Noorderbreedte nog de tijdelijke batterijoptie achter de hand om hier in te zetten.
